"تحليل ديناميكي كيفيت زندگي كاري "

 

 نام و نام خانوادگي دانشجو:  مهدي رودكي        پايان نامه: كارشناسي ارشد       رشته: مهندسي صنايع

دانشگاه: آزاد اسلامي (واحد تهران جنوب – دانشكده تحصيلات تكميلي) و مؤسسه كار و تأمين اجتماعي

استاد راهنما: دكتر احمد ماكويي

كد پايان نامه: 25-8510   MA                                    سال: 1385

 

چكيده:

در اين پژوهش تلاش شده است تا با رويکردی پويا و به کمک استفاده از ابزار سيستم ديناميک به تحليل چگونگی ارتقاء "کيفيت زندگی کاری" پرداخته شود. هدف از اين امر تلاش در جهت دستيابی به ابزاری کارآمد برای بررسی ابعاد مختلف مربوط به کيفيت زندگی کاری و تعيين استراتژی های مناسب برای ارتقاء آن و در نهايت ارتقاء بهره وری فرد و سازمان می باشد. بديهی است اگر بتوان با توجه به شرايط موجود، به راه حلی بهينه در اين زمينه دست يافت که هم منافع سازمان و هم منافع کارکنان را تامين نمايد ، رابطه ای برد _ برد به‌وجود خواهد آمد و اين امر اهداف سازمان و کارکنان را در يک راستا قرار می دهد که می تواند زمينه ساز تحول در ساير سازمان‌ها و محيط‌های کاری گردد.

به منظور بررسی چگونگی ارتقاء کيفيت زندگی کاری (QWL)، ابتدا تعريف مناسبی از آن مورد نياز بود تا بر مبنای آن بتوان با استفاده از اصول سيستم ديناميک به تحليلی پويا دست يافت. بر همين اساس تعريف والتون انتخاب شد که در آن QWL را با هشت سرفصل شرح داده بود.

همچنين برای توضيح بيشتر هر کدام از موارد با استفاده از ساير مراجع معتبر، جزئيات هر کدام از سرفصل ها با تاکيد بر مهم ترين شاخص ها، تعيين شدند. بدين ترتيب که برای هر بخش(سرفصل) پنج شاخص در نظر گرفته شد تا همه بخش ها بدون پيش‌داوری و به گونه ای همگون مورد بررسی قرار گيرند.

اين هشت بخش به ترتيب با حروف A تا H و شاخص های هر بخش با حروف کوچک همان بخش و با انديس های يك تا پنج نشان داده شدند (a1,a2,a3,a4,a5) و ... سپس پرسشنامه ای در سه قسمت تهيه شد و در اختيار خبرگان امر قرار داده شد تا بر مبنای نظرات آنها بتوان به تجزيه و تحليل موارد پرداخت .

برای تحليل داده های قسمت اول پرسشنامه و تعيين مقدار اوليه هر کدام از شاخص های a1 تا h5 از روش بی مقياس کردن [13] استفاده شد تا امکان استفاده همزمان از داده های کمی و کيفی وجود داشته باشد.

داده های قسمت دوم و قسمت سوم پرسشنامه به کمک تکنيک ديماتل تحليل شدند و در نهايت پس از مشخص شدن چگونگی تاثير گذاری عوامل بر يکديگر و رابطه بين عوامل ، اطلاعات مربوطه با استفاده از اصول سيستم ديناميک و به کمک نرم افزار ونسيم تحليل شده و نتايج مربوطه بحث و بررسی شد و در نهايت مواردی که در کيفيت زندگی کاری از اولويت های بالاتری برخوردار بودند مشخص شدند

برای جمع آوری اطلاعات از ابزار پرسشنامه استفاده شد و برای تعيين اعتبار پرسشنامه هم از نرم افزار SPSS کمک گرفته شد. بر همين اساس عدد مربوط به شاخص آلفا کرونباخ 976/0 بدست آمد که عدد مناسبی است

پس از جمع آوری پرسشنامه ها اطلاعات کمی و کيفی بدست آمده به‌وسيله روش بی مقياس کردن به اعدادی بين صفر تا يک تبديل شدند تا قابليت عمليات رياضی در مورد آنها به‌وجود بيايد. سپس با استفاده از تکنيک ديماتل روابط بين عوامل تشکيل دهنده "کيفيت زندگی کاری" بررسی شد و در نهايت به کمک نرم افزار ونسيم اطلاعات مربوطه تحليل شدند.

بررسی های انجام شده در نهايت ميزان اهميت عوامل تشکيل دهنده کيفيت زندگی کاری را با توجه به در نظر گرفتن عوامل گوناگون مشخص کرد . "اعتقاد به لزوم حاکميت قانون" به عنوان مهمترين عامل مشخص شد.

بر مبنای نتيجه بدست آمده از اين پژوهش عوامل تشکيل دهنده کيفيت زندگی کاری بر حسب اولويت تاثير گذاری در ارتقاء کيفيت زندگی کاری عبارتند از:

-        اول:. نقش متعادل کار.

-        دوم: اعتقاد به لزوم حاکميت قانون.

-        سوم: جبران خدمت منصفانه و کافی.

-        چهارم: ائتلاف اجتماعی در سازمان کاری.

-        پنجم: امکان امنيت و رشد دائمی.

-        ششم: امکان گسترش و استفاده از ظرفيت های انسان.

-        هفتم: کار معتبر و سودمند اجتماعی.

-        هشتم: شرايط کاری سالم و ايمن.

 

 با توجه به اين که ماهيت عامل اعتقاد به لزوم حاکميت قانون به گونه ای است که می تواند زمينه ساز ارتقاء تاثير گذاری ساير عوامل باشد می توان اين‌گونه نتيجه گيری کرد که اگر در سازمانی "اعتقاد به لزوم حاکميت قانون" وجود نداشته باشد و يا نقش آن کمرنگ با شد نتايج حاصل از آنها چندان پايدار نخواهد بود

 

واژه هاي كليدي: تحليل ديناميكي - كيفيت زندگي كاري – نقش متعادل كار- زندگي كاري – بهره‌وري فردي و سازماني