دكتر حسن طايي

"تحليل تحولات و برآورد عرضه نيروي كار تا سال 1383"

مؤسسه كار و تأمين اجتماعي سال 1378

ناظر علمي : دكتر حسن سبحاني

كد طرح:10-7803-Eco

 

چكيده فارسي:

شناخت ماهيت عرضه و تحولات آن برحسب گروههاي سني زن و مرد و همچنين برآورد تابع عرضه نيروي كار طي سالهاي 1375-1345 و پيش­بيني عرضه نيروي كار تا سال پاياني برنامه سوم (1383).

بطور كلي اقتصاد كار، سيستمي از روابط سازمان يافته است كه بر رفتار افراد هنگامي كه در نقش عرضه كننده يا تقاضا كننده در بازار كار عمل مي­كنند، متمركز مي­شود. عرضه نيروي كار رابطه بين مزد و تعداد نيروي كاري است كه كارگران مايل به ارائـــه آن هســــتند و منحـــني يا تابع عرضه نيروي كار نشان دهندة حداقل دستمزدي است كه عرضه كنندگان حاضرند در مقابل ارائه مقدار معيني از نيروي كار خود در يك دوره زماني دريافت كنند. كل نيروي كار كه به بازار كار عرضه مي­شود به عواملي مانند ميزان جمعيت، جمعيت در سنين فعاليت، نرخ مشاركت، امكانات نظام آموزشي، ميزان دستمزد و حقوق، درآمدهاي غيركاري، مسائل فرهنگي و... بستگي پيدا خواهد كرد. البته در باب عرضه نيروي كار در بلندمدت الگوها و نظريه­هاي تخصصي زمان و موضوع خصوصيات اجتماعي – اقتصادي خانوار نيز مطرح مي­شود.

برخي از نتايج به شرح ذيل مي باشد:

1.       از بررسي كارهاي پژوهشي و مطالعات ديگران دريافتيم كه اصولاً بررسي مقوله عرضه نيروي كار از راهها، روشها و تكنيك­هاي گوناگون امكان­پذير است و تأثير متغيرهاي بسياري را مي­توان برروي عرضه نيروي كار اندازه­گيري كرد. با وجود كارهاي زيادي كه در اين زمينه صورت گرفته، تنوع و كثرت متغيرها و روش­هاي بكار گرفته شده، مانع از اين مي­شود كه از يك اتفاق نظري بين پژوهشگران سخني گفته شود.

2.       مقايسه­هاي بين­المللي نشان داد كه عرضه نيروي كار تا اندازه بسيار زيادي تحت تأثير شاخص­هاي جمعيتي كشورها مي­باشد. همچنين نرخ مشاركت در بازار كار – بعنوان يك شاخص تجمعي – در طول زمان به كندي دچار تغيير و تحول مي­گردد. بطوري كه مي­توان گفت براساس تجربه تاريخي، نرخ مشاركت كل در طول يك سال حداكثر 5/0 واحد افزايش يا كاهش مي­يابد.

3.       مطالعات مربوط به تحولات نرخ مشاركت در كشور نشان داد كه منحني نرخ مشاركت – گروهي سني مردان شباهت بسيار زيادي به ساير كشورها دارد، ولي منحني نرخ مشاركت – گروه سني زنان به هيچ وجه حالت طبيعي نداشته و اصولاً نرخ مشاركت آنان در بازار كار در مقايسه با كشورهاي پيشرفته بسيار پايين است.

4.       در خصوص نرخ مشاركت مردان براساس روند تحول آن در كشورهاي مورد مقايسه و كشور خود مي‌توان گفت كه مردان در سنين 60-25 سالگي داراي نرخ مشاركت بالاي 95 درصد هستند.

5.       تابع عرضه نيروي كار مردان در مناطق شهري نسبت به درآمدهاي كاري همسران آنها حساس است، در صــورتي كه در مناطق روستايي تابع نيروي كار مردان نسبت به حضور همسران آنها در بازار كار حساس مي‌باشد.

6.       تابع نيروي بازار كار زنان شهري نسبت به تعداد فرزندان و سن آنها حساس مي­باشد، در صورتي كه تابع عرضة نيروي كار زنان روستايي چنين حساسيتي ندارد.

7.       عرضه نيروي كار در كشور ما در سال پاياني برنامه سوم بيش از 21 ميليون و كمتر از 22 ميليون خواهد بود و اگر رقم 5/21 ميليون نفر را به عنوان تعداد عرضه نيروي كار احتمالي بپذيريم، نرخ مشاركت مردان از 8/60 در سال 1375 به 4/65 درصد در سال 1383 و نرخ مشاركت زنان از 1/9 به 8/11 درصد و نرخ مشاركت كل از 8/33 درصد به 9/38 درصد افزايش مي­يابد پيش­بيني شده است، نرخ مشاركت كل، زنان و مردان كه در طي 30 سال گذشته همواره روند نزولي داشته است، در طي سالهاي آينده تغيير ساختاري پيداكرده است و حالت افزايشي بخود خواهد گرفت.