دکترمیثم موسایی

"بررسي ابعاد توسعه انساني در اسلام "

مؤسسه كار و تأمين اجتماعي سال 1380

ناظر علمي : دكتر عليرضا صدرا

كد طرح: 41-8006 - Soc

 
چكيده فارسي:

     اين تحقيق به دنبال مطالعه نقش نيروي كار در توسعه اقتصادي و اجتماعي همچنين توسعه نيروي كار با تأكيد بر ديدگاه اسلام است. براين اساس در بخش اول تعاريف مختلفي از توسعه انساني و توسعه نيروي انساني ارائه مي­شود. برخي از اين تعاريف ناظر بر توسعه به معناي اعم مي­باشد و برخي صرفاً جنبه اقتصادي دارند.

در بخش دوم مهمترين الگوهاي توسعه و رشد معرفي و نقد خواهندشد. الگوهاي مذكور نمونه­اي از صدها مدل رشدي است كه تاكنون توسط اقتصاددانان ارائه شده است .

در بخش سوم تحقيق حاضر عناصر مساعد توسعه نيروي انساني و نقش آن در توسعه از ديدگاه اسلام مورد بررسي قرار گرفته و براساس يافته­هاي اين بخش، روح تعاليم ديني مويد اين نظر، كه منشا اصيل هر ارزش افزوده­اي نيروي كار است و توسعه مطلوب مورد نظر اسلام به نيروي انساني وابسته است اشاره مي­شود. آنچه به عنوان محصول نهايي توسعه بايد تلقي گردد توسعه و تعالي و كمال نيروي انساني است و در واقع در اين ديدگاه فرآيند توسعه چيزي جز انتخاب يك روش براي دستيابي به كمال و سعادت انسان نيست .

در بخش چهارم شاخص­هاي توسعه نيروي انساني در اسلام (كارآمدي و مديريت كارا) مورد بررسي قرار گرفته و مشخص شده است كه نقش اصلي در توسعه همه­جانبه را نيروي كار توسعه يافته مي­تواند بر عهده داشته باشد، توسعه نيروي كار به كيفيت نيروي كار برمي­گردد.

افزايش مهارتهاي كاري به منظور افزايش كيفي نيروي كار و طراحي سيستم­هاي انگيزشي براي برانگيختن وجدان كاري و اخــلاق كار بايد در همه برنامه­هاي توسعه مورد توجه واقع شود. در اين رابطه بايد توجه نمود كه نمي­توان انتظار داشت در يك جامعه حداقل حقوق نيروي كار زير خط فقر باشد، آنگاه اين نيروي كار، بار اصلي نيل به توسعه و نقش اصلي راداشته باشد. به طور طبيعي انتظار وجود تعهد بالا نسبت به كار، امانت­داري و مداومت در كارها و محكم­كاري و تلاش از نيرويي كه در تأمين حداقل نيازهاي اساسي ناتوان است، انتظاري بيهوه خواهد بود. لذا پيشنهاد مي­گردد يك طرح اساسي در خصوص نظام پرداختي به عوامل توليداجرا گرديده و نظام فعلي اصلاح گردد. بدون اصلاح نظام فعلي در پرداخت به عوامل توليد به گونه­اي كه سهم نيروي كار از GNP به سهم قابل قبول برسد، امكان دستيابي به توسعه همه جانبه ممكن نيست زيرا نقطه شروع توسعه انساني در اسلام، عزت نفس نيروي كار و نيروي انساني و شخصيت دادن به اوست و اين كار ممكن نمي­شود مگر با طراحي و اجراي يك نظام عادلانه در پرداخت به عوامل توليد. در مرحله بعد بايد به آموزش نيروي انساني بيش از گذشته توجه شود. آموزشهاي كوتاه مدت و بلندمدت براي نيروي كار نه فقط در بدو استخدام بلكه به طور سالانه در حين اشتغال و هر سال براي كارگران و نيروي كار مفيد و مؤثر خواهد بود.