علی اله همدانی

"بررسي تطبيقي دادرسي كار در كشورهاي ايران، فرانسه، كره، هند و برزيل "

مؤسسه كار و تأمين اجتماعي 1381

ناظر علمي : گشواد منشي زاده

كد طرح: 50-8109 - Law

 

چكيده فارسي:

عليرغم پيشرفتهايي كه در زمينه دانش اجتماعي و بالا رفتن سطح دانش كارگران به وقوع پيوسته و از سوي ديگر كارفرمايان نيز به وظايفي كه در قانون كار و ساير قوانين براي آنها پيش­بيني گرديده است آگاهي يافته­اند و همين امر سبب گرديده است كه دو عامل سرمايه و كار يعني كارفرما و كارگر با تنش و اختلاف كمتري در اداره واحدهاي اقتصادي همكاري داشته باشند. معذلك هنوز موارد اختلاف در واحدهاي اقتصادي مشاهده مي­گردد و همواره سعي بر آن است كه از وقوع اين اختلافات پيشگيري بعمل آيد و يا در صورت وقوع اختلاف حتي­الامكان هرچه سريع­تر، در مورد رفع آن اقدام شود.

بهمين لحاظ و در راستاي نيل بدين هدف مراجعي خاص ايجاد گرديده است. اين مراجع كه به آن مراجع دادرسي كار گفته مي­شود، داراي ويژگي­هايي است كه آنها را از ديگر مراجع رسيدگي و دادگاههاي قضايي ممتاز مي­سازد.

اولين ويژگي سرعت در كار است. اين مراجع سعي مي­نمايند كه به اختلافات هرچه زودتر پايان بخشند و از آنجا كه تنها اختلاف كار به آنها ارجاع مي­گردد لذا اين مراجع با سرعت بيشتري به امر دادرسي مي­پردازد و در عين حال در اين زمينه مهارت و تخصص بيشتري كسب مي­نمايند.

ويژگي ديگر اين مراجع آنست كه دادرسان اكثراً نمايندگان كارگران، كارفرمايان و دولت مي­باشند و بجز در موارد استثناء كه قضات دادگستري متخصص در زمينه حقوق كار به عنوان رئيس دادگاه حضور دارند. در اكثر موارد با عنايت به اصل سه جانبه­گرايي نمايندگان يادشده در مراجع دادرسي حضور بهم مي­رسانند.

ويژگي ديگر اين مراجع آئين دادرسي خاص آنهاست كه با آئين دادرسي در دادگاههاي قضايي متفاوت و در اين روش سعي بر آن است كه مراجعي كه در محل استقرار كارگاه تشكيل مي­گردند به موضوع مورد اختلاف رسيدگي نمايند و مقررات صلاحيت ذاتي، نسبي و محلي و غيره موجب سرگرداني كارگران و كارفرمايان نگردد.

سرانجام ويژگي ديگر اين مراجع آنست كه هزينه دادرسي در آن وجود ندارد. بدين معني كه هرگاه كارگر يا كارفرما به موجب رأي مراجع مذكور محكوم گردند ملزم به پرداخت هزينه دادرسي نخواهند بود. در بعضي ازكشورها دولت اين هزينه را مي­پردازد و در برخي ديگر اصولاً هزينه­اي پيش­بيني نشده است.

با توجه به ويژگي­هاي ياد شده است كه در تمامي كشورهاي جهان مراجع خاص دادرسي كار تشكيل گرديده است.

اين مراجع در مورد رسيدگي به اختلافات انفرادي و اختلافات دسته­جمعي با يكديگر متفاوتندبدين ترتيب كه : مراجعي كه به اختلافات انفرادي رسيدگي مي­كنند شامل مراحل زير مي­باشند:

سازش ، بدوي رسيدگي قضايي ، تجديد نظر و سرانجام مرحله فرجامي.

مراجعي كه به اختلافات دسته جمعي رسيدگي مي­كنند به لحاظ اهميت ويژه اينگونه اختلافات و تأثير نامساعد آن بر اقتصاد كشور سعي بر آن دارند كه با سرعت بيشتر اختلافات را حل و فصل نمايند. در بعضي از كشورهاي مورد بررسي نظير جمهوري اسلامي ايران، كره و برزيل مراجع رسيدگي در دو مورد فوق متشابه­اند اما مدتهاي پيش­بيني شده جهت ارائه شكايت، رسيدگي در مراجع و مهلت­هاي مربوط به اعتراض، رسيدگي، صدور رأي و اجراي احكام كوتاهتر است. ولي در كشور فرانسه مراحل رسيدگي به اختلافات ناشي از كار عبارتند از شوراي دو جانبه كارگر و كارفرما – دادگاه شهرستان ديوان عالي كشور ( شعبه اجتماعي ).

آئين دادرسي در مراحل مختلف رسيدگي دركشورهاي مورد رسيدگي مشابهت بسياري با يكديگر دارند و تشريفات مربوط به رسيدگي كه شامل بررسي دادخواست، دعوت از طرفين و احضار شهود و كارشناسان، اعزام مأمور تحقيق و مطالعه كليه مدارك و دلايل و انشاء و صدور رأي تقريباً همانند هستند.