|
دکتر شهلا کاظمی پور "نگرش مردم درباره منزلت مشاغل در ايران و
ارزيابي ميزان ارتباط آن با ويژگيهاي اجتماعي اقتصادي افراد " مؤسسه كار و تأمين اجتماعي 1383 ناظر علمي :
دكتر عليرضا دهقان كد
طرح: 51-8202 - Soc چكيده فارسي: منزلت به پايگاه اجتماعي يك
فرد، يك گروه و يا به رتبه يك گروه در مقايسه با گروهها ديگر اطلاق ميشود. همين
پايگاه منزلتي است كه حقوق و مزاياي يك شخص را معين ميكند. در جوامع مختلف هر شغلي داراي
منزلت خاص خويش است. اين منزلتها شامل ارزشگذاري به حرفهها و مهارتها و ارزش و
منزل در كارگاههاست. منزلت هر شغل تلفيقي از
معيارهاي مختلف و ارزشهايي هست كه در آن جامعه براي شغل و ميزان مفيد بودن آن
قائل هستند. بنابراين منزلت مشاغل امري ثابت و تغييرناپذير نيست و با شرايط و
تحولات اقتصادي اجتماعي جامعه تغيير ميكند. يكي از مطالعات جامعه شناسي
طبقات اجتماعي ، شناخت منزلت مشاغل است كه در اكثر كشورها در مقاطع مختلف زماني
انجام ميشود. در كشور ما اين مطالعه از قدمت زيادي برخوردار نيست و اولين
مطالعه در سال 1365 در شهرهاي تهران و شيراز انجام شد. كشور ما كه از تنوع فرهنگي و
جغرافيايي و اقليمي برخوردار بوده و در مرحلةگذار از جامعه سنتي به سمت جامعه
صنعتي ميباشد بسياري از مشاغل در حال از بين رفتن بوده و در عوض تعدادي مشاغل
جديد ايجاد شده يا ميشوند. بنابراين نحوه قرارگيري مشاغل
در ساختارهاي اجتماعي – اقتصادي جامعه متحول گشته و در نتيجه مشاغل نيز از منزلت
و ارزشهاي متفاوتي برخوردار ميگردند. سنجش منزلت مشاغل از ديدگاه
جمعيت 18 ساله به بالاي كشور جزء اهداف اساسي اين تحقيق است كه از طريق روش
پيمايشي درجامعهاي شامل 2500 نفر از ساكنين استانهاي مختلف كشور كه به روش
نمونهگيري طبقهاي چند مرحلهاي انتخاب شدند انجام شده است. نتايج بدست آمده از اين تحقيق
نشان داد كه از ديد پاسخگويان مشاغل با منزلت اجتماعي بالا عبارتند از استاد
دانشگاه، پزشك متخصص، وزير ، سفير، خلبان، رئيس قوة قضائيه، قاضي دادگستري، دكتر
داروساز، مهندس مكانيك ، فرماندار، كارخانهدار بزرگ و مهندس كامپيوتر. مشاغلي كه در بين مشاغل رايج
مورد پرسش، از منزلت و ارزش كمتري برخوردارند عمدتاً مشاغل دستفروشي و دوره گردي
به شرح زير هستند. كوپنفروش، سيگارفروش، نمكي،
واكسي، فروشنده بليط اتوبوس ، كارگر پمپ بنزين ، گرمابهدار، گارسون رستوارن،
تلفنچي و رفتگر. دادههاي اين تحقيق نشان داد
كه مردم ايران در سنجش منزلتي مشاغل معيارهاي صلاحيت، ميزان تخصص، تحصيلات و
اهميت شغل در جامعه را در نظر ميگيرند. در رتبهبندي منزلتي مشاغل در
ايران الگوي كلي رتبهبندي آن در جوامع معاصر را تأكيد ميكند ولي برخي از مشاغل
رتبهبندي خاص خود را دارند كه متأثر از شرايط اقتصادي اجتماعي كنوني جامعه ما
ميباشد. از اينرو به نظر ميرسد كه در ايران بعضي از مشاغل تحت تأثير تخصصها و
مهارت و منابعي هستند كه در دورة خاصي از توسعه اقتصادي – اجتماعي و تغييرات
سياسي جامعه ارزشمند شدهاند. توسعة تكنولوژي و افزايش
مشاغل جديد مرتبط با آنها، موجب گرايش بيشتر جوانها به سوي اين مشاغل شده و در
عوض شناخت و گرايش جوانها به مشاغل سنتي به سرعت رو به كاهش است. مشاغل علمي و
تخصصي، پشت ميزنشيني همراه با درآمد بالا از جمله گرايشهاي عمدة شغلي جوانها ميباشد.
و در عوض مشاغل سنتي، يدي و خدماتي به ميزان خيلي كمتر، مورد توجه آحاد جامعه به
خصوص جوانها است . |