دكتر سعيد عيسي زاده

" برآورد تقاضاي نيروي كار در بخش‌هاي مختلف اقتصادي "

مؤسسه كار و تأمين اجتماعي سال 1382

ناظر علمي : دكتر احمد فرجي دانا 

كد طرح : 74-8224- ECO

 

چكيده:

رشد مستمر و توسعة پايدار اقتصاد نيازمند بهره‌برداري بهينه از منابع توليدي است. در اين ميان، مهم‌ترين و حساس‌ترين عامل، عبارت از نيروي انساني است. نيروي انساني نقشي دوگانه در برنامه‌ريزي‌هاي اقتصادي ايفا مي‌نمايد زيرا از يك سو، به عنوان عامل توسعه و از سوي ديگر، به عنوان هدف توسعه مطرح مي‌باشد. سرمايه  انساني، به ويژه در دهه‌هاي اخير، در نظريه‌هاي توسعه مورد توجه جدي قرار گرفته و مزيت نسبي كشورها، با توجه به سرمايه انساني آنها مشخص مي‌شود. بحران بيكاري در اقتصاد ايران، بحراني است كه حيات دراز مدت اقتصادي- اجتماعي كشور را تهديد مي‌نمايد. هم اكنون نرخ بيكاري دركشور، دو رقمي است و اين نقطه نظر كه تحولات بازار كار كنوني، تحولات اقتصادي آينده را رقم مي‌زند، چندان غير عقلايي به نظر نمي‌رسد.

مسايل مربوط به نيروي انساني از آنجا كه هم جنبه اقتصادي و هم جنبه غير اقتصادي دارد، در برنامه‌ريزي كلان پنج سالة سوم اهميت چشمگيري يافته، بطوري كه مي‌توان اذعان داشت مهمترين دغدغه برنامه‌ريزان كشور در چارچوب برنامه چهارم نيز موضوع اشتغال بوده است. در شرايط حاضر كه جمعيت زياد همراه با انتظارات رو به تزايد و نيز جواني جمعيت و تقاضاي روزافزون، فرصت‌هاي شغلي اقتصادي ايران را با چالشي بزرگ مواجه ساخته است، پرداختن به اين موضوع مهم و اساسي و اتخاذ مجموعه‌اي از سياست‌هاي همگون و نظام‌مند براي رشد سرمايه‌گذاري در اقتصاد، اهميتي اساسي دارد و تحقيقات وسيع‌ و كاربردي‌ را در اين زمينه مي‌طلبد.

در اين ارتباط مطالعه‌اي را كه در پيش رو داريد به قصد برآورد اشتغالزايي سياست‌هاي كلي اقتصادي كشور را دارد، براي اين منظور علاوه بر  اينكه در اين مطالعه روش‌هاي مختلف پيش‌بيني اشتغال مرور شده به بر آورد ديگري با استفاده از رويكرد تركيبي جدول داده- ستانده با اقتصاد سنجي نيز مبادرت خواهد شد. اما يكي از محذورات اساسي انجام اين قبيل مطالعات در دسترس بودن آمار و اطلاعات مي‌باشد، چرا كه ساخت جداول دا ده ستانده نيازمند برخورداري از آمار و اطلاعات تعاملات ميان بخش‌هاي مختلف اقتصادي است كه اين نيز هزينه بسيار زيادي را مي‌طلبد به نوعي كه كشورهاي مختلف هر چند سال يكبار به ساخت اين جدول اقدام مي‌نمايند كه در كشور ما نيز تقريباً مي‌توان گفت هر 5 سال يكبار اين صورت مي‌گيرد. اما هنگام شروع اين مطالعه تنها جدول داده- ستانده نيمه آماري سال 1375 موجود بوده كه پيش‌بيني با اين جدول نيز داراي اشكالاتي مي‌باشد لذا اقدام به روز كردن جدول داده- ستانده سال 1373 بانويي و همكاران ( 1381 ) كه اين نيز به روز شده جدول سال 1375 مي‌باشد. براي سال 1378 نموديم به اين دليل سال 1378 را سال شروع پيش‌بيني انتخاب نموديم كه آمار و اطلاعات براي اين سال نسبت به سال‌هاي بعد آن بطور كاملتري موجود بود و نيز با توجه به اينكه سال اول اجراي برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي، سياسي و فرهنگي كشور سال 1379 بوده است، بنابراين جدول داده ستانده مربوط به سال 1378 كه سال پيش از آغاز برنامه سوم مي‌باشد، مي‌تواند براي پيش‌بيني اشتغال طي سال‌هاي برنامه سوم توسعه بكار برده شود، در اين پروژه تحقيقي به ارزيابي اشتغال در سال 1378 و همچنين برآورد اشتغال با توجه به رويكرد تركيبي اقتصادسنجي و داده- ستانده براي سال‌هاي 1379 تا 1385 خواهيم پرداخت. اينكار را بر اساس پيش‌بيني تحولات و تغييرات تقاضاي نهايي طي سال‌هاي 1379 تا 1385 و تأثير اين تحولات بر روي اشتغال‌زايي مستقيم و غيرمستقيم بخش‌هاي اقتصادي انجام مي‌دهيم