دکتر حسن سبحانی

"بررسي روشهاي تعيين حداقل دستمزد در شرايط نوسانات اقتصادي "

مؤسسه كار و تأمين اجتماعي 1383

ناظر علمي : دكتر صادق بخيتاري

كد طرح: 78-8304- Eco

 

چكيده فارسي:

بررسي سوابق و ادبيات مربوط به تعيين حداقل دستمزد در ايران و همچين ساير كشورهاي جهان بيانگر لحاظ فلسفه­اي است كه قبل از آن كه به مزد به عنوان مسئله­اي اقتصادي بنگرد آن را مقوله­اي اجتماعي مي­داند و بر آن است تا با محاسبه اقلامي از سبد كالاي مصرفي خانوارها به لحاظ هزينه، تمهيدات را اتخاذ كند كه حداقل منابع لازم براي ادامه زندگي در اختيار كارگران و حقوق بگيران مشمول قانون كار قرار گيرد. بررسي­ها بيانگر آن است كه توصيه­هاي سازمان بين­المللي كار با مختصري كم و بيش در گزينش نوع عوامل مؤثر در تعيين حداقل دستمزد، توسط كشورهاي مختلفي در جهان پذيرفته شده و اعمال مي­گردد . در كشور ما هم درساليان طولاني مورد مطالعه يعني ( 1380 – 1364 ) نرخ تورم و هزينه مربوط به سبد مصرفي يك خانوار نمونه مورد ملاحظه بوده و آمارها نشان مي­دهند كه در سال­هاي واقع در دوران جنگ تعيين سطح حداقل دستمزد اندكي كمتر از ارقام متناسب با ملاك­هاي مورد محاسبه و در سال­هاي بعد از پايان جنگ تحميلي عراق عليه ايران كه اتفاقاً با اجراي قانون كار جمهوري اسلامي ايران توأم بوده است مقادير تعيين شده بالاتر از ارقام متناسب با ملاك­ها بوده است .

آن چه در چندين كشور منتخب در اين تحقيق به لحاظ شيوه تعيين حداقل دستمزد مي­گذرد مؤيد اين نكته است كه در عمده آن كشورها علاوه بر متغيرهاي مورد محاسبه در جمهوري اسلامي ايران متغير كارآيي نيروي كار هم در محاسبه حداقل مزد مورد توجه قرار مي­گيرد و به نظر مي­رسد چنان چه اين مقوله در محاسبات مربوط به حداقل مزد در ايران هم ملحوظ شود در آن صورت با عنايت به هدف برنامه چهارم توسعه اقتصادي – اجتماعي – فرهنگي جمهوري اسلامي ايران كه قصد دارد 5/2 درصد از نرخ رشد 8 درصدي سالانه خود را به بهره­وري عوامل توليد نسبت دهد گام بلندي در راستاي تشويق نيروي كار جهت نيل به افزايش بهره­وري برداشته شده است.