دكتر جعفر خيرخواهان

" بررسي اثر جانشيني اشتغال دولتي در اقتصاد ايران "

مؤسسه كار و تأمين اجتماعي سال 1384

ناظر علمي : دكتر حسن طايي

كد طرح: 81-8401-ECO

چكيده:

تأثير سياست هاي اشتغالزايي دولتي بر بازاركار و به ويژه اشتغال بخش خصوصي از مسائل مهم جالبي است كه با كمال شگفتي در چند دهه گذشته مورد بي توجهي اقتصاددانان قرار گرفته بود و فقط از اواسط دهه 1990 به اين سو است كه شاهد انجام بررسي هاي چندي دراين ارتباط بوده ايم. هدف اصلي بررسي حاضر اين است كه نشان دهيم. آيا سياست هاي اشتغال زايي دولتي به ايجاد و حفظ اشتغال خصوص كمك مي كنند و يا بالعكس باعث عقب نشيني اشتغال خصوصي و حتي افزايش بيكاري مي شوند.

به اين ترتيب در اين بررسي رابطه بين اشتغال دولتي و خصوصي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته و پيامدهاي اشتغال دولتي بر عملكرد بازار كار را مشخص ميسازيم. ساز وكارهاي انتقال متعددي وجود دارند كه از طريق آنها، تغيير در اشتغال دولتي بر كل اقتصاد وضعيت بيكاري تأثير ميگذارد. نظريه اقتصادي پاسخ قاطع و روشني درباره تغيير بيكاري ناشي از سياستهاي اشتغال دولتي ارايه نميدهد. بنابراين بدون بررسي و آزمون قبلي، نميتوان مشخص ساخت مجموعه ساز و كارهاي انتقال در اين مورد چگونه عمل مينمايد. از اين رو علاوه بر رويكرد غير ساختاري براي تصريح و تخمين مدل، از تحليل تطبيقي براي ارزيابي متغيرهاي بازار كار در اقتصاد ايران طي سه دهه 75- 1345 نيز استفاده شده است. در مدل اقتصاد سنجي رابطه بين بيكاري، دستمزدهاي واقعي و اشتغال دولتي بررسي شده تا ماهيت ساز و كار انتقال مشخص گرديده و دامنه جانشين شدن اشتغال دولتي به جاي اشتغال خصوصي تعيين شود. نتايج بررسي نشان ميدهد اگر چه در كوتاه مدت افزايش اشتغال دولتي باعث كاهش تعداد بيكاران و نرخ بيكاري ميشود اما در بلند مدت جانشيني جبري كامل برقرار است به اين معنا كه اشتغال خصوصي به ميزان افزايش در اشتغال دولتي عقب نشيني كرده و در نتيجه بيكاري از تغييرات اشتغال دولتي تأثير نميپذيرد.

واژه هاي كليدي: اشتغال بخش دولتي، اشتغال بخش خصوصي، اثر جانشيني جبري در اشتغال، اقتصاد ايران.