دكتر سعيد عيسي زاده

" اثرات اقتصادي مهاجرين افغاني در بازار كار ايران  "

مؤسسه كار و تأمين اجتماعي سال 1384

ناظر علمي : دكتر محمد عليزاده

كد طرح:82 -8401-ECO

 

چكيده:

بازاركار كشور ما در طور دهه هاي اخير دچار نوسانهاي زيادي شده است. زيرا ما از معدود كشورهاي دنيا هستيم كه الگوي يكنواخت و يكدستي در رشد جمعيت و بطور كلي در گذر جمعيتي نداشته و به تبع آن در رشد نيروي كار فعال كشور دچار تحولات شگرفي شده ايم.

از طرفي گسترش سريع جمعيت دردهه شصت داراي اثرات مختلفي از جمله اثرات اجتماعي، سياسي، فرهنگي بوده اما از اين ميان اثرات اقتصادي آن، بويژه در بازاركار كشور حائز اهميت مي باشد.

همچنين وضعيت ژئوپلتيكي كشورمان كه درمنطقه بي ثبات خاورميانه قراردارد و بويژه همجواري با كشورهاي جنگ خيز و كاملاً ناآرام افغانستان وعراق، نه تنها باعث اثرپذيري سياسي، اقتصادي، امنيتي و اجتماعي شده بلكه به طور مستقيم بازاركار كشور را تحت تأثير قرار داده است. كميسارياي عالي سازمان ملل، ايران يكي از اصلي ترين كشورهاي مهاجر پذير در دنيا بشمار مي رود.

در اين بين دليل وضعيت خاص كشور افغانستان در دو دهه گذشته و وجود مرز مشترك طولاني، اشتراكات زباني و مذهبي مابين دو كشور شرايطي را فراهم كرده كه در سال 1380، در حدود 92 درصد از كل اتباع خارجي موجود در كشور را افاغنه تشكيل ميداده و در حال حاضر نسل دوم برخي از مهاجرين افغاني نيز در كشورمان ساكن بوده و در بازار كار كشورمان حضور دارند.

از بين اتباع خارجي موجود در سال 1380 تعداد 850419 نفر در نقاط ودر بخش‌هاي مختلف اقتصادي كشور شاغل بودند. بدليل عدم وجود حمايت هاي قانوني و پايين بودن هزينه به كارگيري نيروي كار خارجي، عملاً بنگاههاي توليدي بويژه پيمانكارهاي ساختماني مشتاق به استخدام آنها و حتي در پروژه هاي دولتي نيز اين افراد مشغول بكار مي باشند.

نكته مهمي كه در اين ارتباط وجود دارد اين است كه آيا خروج اين نيروها از بازاركاركشور، آثار مثبتي در بازار كار و بازار محصول خواهد گذاشت؟ براي پاسخ به اين سؤال مي بايست رابطه نيروي كارخارجي (افغاني) با نيروي كار ايراني از حيث جانشيني ومكملي در فرآيند توليد و ارائه خدمت مشخص شود. براي اين منظور مطالعه حاضر در قالب يك بررسي ميداني دركشورمان طراحي شد و از طريق تنظيم پرسشنامه،  انجم مصاحبه، اطلاعات آماري موجود و با استفاده از مدلهاي اقتصاد سنجي و تحليل آماري به نتايج مهم دست پيدا كرد. اين نتايج درفصول مختلف به شرح زير تدوين شده اند:

فصل اول: كليات مفاهيم

فصل دوم: چارچوب تئوريك و مفاهيم نظري

فصل سوم: مروري بر مطالعات صورت گرفته در راستاي مطالعه

فصل چهارم: برآورد تأثير مهاجرين بر اساس آمار منتشر وزارت كشور و مركز آمار بر حسب استاني.

فصل پنجم: تشريح اطلاعات مربوط به پرسشنامه ها

فصل ششم: ارائه برآوردهاي اقتصاد سنجي از اطلاعات ميداني و نتيجه گيري تحقيق