به گزارش روابط عمومی موسسه کار و تامین اجتماعی دکتر پیام روشنفکر با تمرکز بر ریشههای مفهومی توسعه اجتماعمحور گفت: دموکراسی و دولت از ابتدای قرن بیستم بهطور جدی در کانون توجه نظریهپردازان قرار گرفتند و در کنار آنها، مفهوم توسعه نیز بهتدریج مطرح شد؛ مفهومی که بحثهای اجتماعمحور بهطور مستقیم با آن و با نسبتش با دولت و دموکراسی پیوند خوردهاند.
وی با اشاره به تفاوت مسیر توسعه در جهان شمال و جهان جنوب افزود: نمیتوان تجربههای توسعهای این دو جهان را یکسان تلقی کرد، چرا که زمینههای تاریخی، اجتماعی و سیاسی آنها تفاوتهای بنیادین دارد.
وی با اشاره به سیر تاریخی اقدامات اجتماعمحور اظهار کرد: دهه ۱۹۵۰ میلادی دورهای است که موج سوم اقدامات اجتماعمحور در جهان شکل میگیرد و ایران نیز از این روند مستثنی نبوده است. در آن مقطع، نخستین ایدههای اقدام اجتماعمحور زمانی مطرح شد که بخش عمدهای از جمعیت کشورها را روستانشینان تشکیل میدادند و این ایدهها بهطور مستقیم با گفتمان توسعه پیوند داشتند.
به گفته وی، رویکردهای اجتماعمحور متأثر از پساتوسعهگرایی و پسااستعمارگرایی در سالهای اخیر تداوم پررنگی نداشتهاند.
این استاد دانشگاه با تأکید بر جنبههای انتقادی توسعه اجتماعمحور تصریح کرد: توسعه و اقدام اجتماعمحور، در کنار ظرفیتها، دارای ریسکها و خطراتی نیز هست. اگر در میدان منازعه توسعه اجتماعی، مناسبات قدرت نادیده گرفته شود، ممکن است این فرایند به نتیجه مطلوب نرسد و حتی به تقویت نابرابریها منجر شود؛ بهگونهای که قدرتمندان قدرتمندتر و گروههای بیصدا، بیصداتر شوند.
وی ادامه داد: توسعه اجتماعمحور میتواند بخشی از خلأهای دولتها را جبران کند، اما قادر نیست همه کمکاریها و ضعفهای ساختاری دولت را پوشش دهد.
روشنفکر با جمعبندی این بحث خاطرنشان کرد: توسعه اجتماعمحور هم میتواند موضوع نقد جدی قرار گیرد و هم بهعنوان یک هدف مورد توجه باشد. این رویکرد هم در جهان شمال و هم در جهان جنوب قابلیت تحقق دارد، چرا که در همه کشورها به درجاتی خلأ دولت وجود دارد و اقدامات اجتماعمحور میتوانند در برخی حوزهها این خلأها را پر کنند.
در ادامه این نشست، ابوالفضل وطنپرست با تمرکز بر تعریف و الزامات توسعه اجتماعمحور گفت: توسعه اجتماعمحور به معنای قدرت واقعی تصمیمگیری مردم در جایی است که زندگی میکنند.
وی با اشاره به وضعیت ایران اظهار کرد: ما با فقر نظریه و دانش در این حوزه مواجه هستیم. اگرچه امروز در برخی سازمانهای دولتی برنامههایی با الگوی اجتماعمحور اجرا میشود، اما بخش قابل توجهی از مدیران این حوزه از دانش و درک عمیق این رویکرد برخوردار نیستند و نیازمند یادگیری اصول اولیه آن هستند.
وی با تأکید بر مدرنبودن مفهوم توسعه اجتماعمحور افزود: سیر تحول این مفهوم در صد سال گذشته رو به جلو بوده و ما با یک مفهوم مدرن مواجه هستیم. حتی اگر در ادبیات توسعه اجتماعمحور، رویکردهایی وجود داشته باشد که مشابهتهایی با سنت داشته باشند، این امر به معنای سنتیبودن مفهوم نیست.
به گفته وی، توسعه اجتماعمحور تلاشی است برای انجام کنش اجتماعی با ذهنیت مدرن و یافتههای سنتی نیز باید خود را با پارادایمهای مدرن تطبیق دهند.
وطنپرست با اشاره به پیوند توسعه با ارزشهای بنیادین تصریح کرد: وقتی از توسعه سخن میگوییم، ناگزیر با دو مفهوم عدالت و آزادی روبهرو هستیم. یکی از چالشهای توسعه اجتماعمحور در ایران آن بوده که این رویکرد همواره تحت تأثیر تفکرات چپ قرار گرفته و در برخی موارد نتایج آسیبزایی به همراه داشته است.
وی تأکید کرد: ارزشهای اجتماعمحور باید بر مبنای آزادی انسان تعریف شوند و هر مدلی که آزادی انسان را محدود کند، نمیتواند اجتماعمحور تلقی شود.
وی در پایان با تأکید بر نقش انسان در فرایند توسعه گفت: توسعه اجتماعمحور نیازمند انسانهایی است که خود به سطحی از توسعهیافتگی رسیده باشند. بدون انسان توسعهیافته، تحقق توسعه امکانپذیر نخواهد بود.